W skrócie: koszt surowca jednej kawy to suma: kawa (dawka w gramach × cena za gram), mleko (mililitry × cena za mililitr), naczynie lub kubek z pokrywką i dodatki, np. syrop. Food cost to ten koszt podzielony przez cenę sprzedaży netto. W kawiarniach napoje kawowe mają zwykle food cost w okolicach 15–25 procent, niższy niż większość dań.
Zapytaj właściciela kawiarni, ile kosztuje go jedno cappuccino, a często usłyszysz liczbę „na oko”. Tymczasem koszt surowca to podstawa wyceny karty, a różnica kilkudziesięciu groszy na kubku przy kilkuset kawach dziennie daje tysiące złotych miesięcznie. Policzenie kosztu jednej kawy zajmuje kilka minut. Pokażę, jak to zrobić, a kalkulator poniżej zrobi to na twoich cenach.
Wzór na food cost
Food cost (w napojach mówi się też beverage cost) to udział kosztu surowca w cenie sprzedaży:
food cost (%) = koszt surowca jednej porcji ÷ cena sprzedaży netto × 100
Jeśli koszt latte to 2,50 zł, a cena netto 12 zł, food cost wynosi ok. 21 procent[1][2]. Pamiętaj, żeby liczyć od ceny netto, bez VAT. W polskiej gastronomii stawka VAT na usługi to zwykle 8 procent, ale zależy od sposobu sprzedaży. Potwierdź ją z księgowym.
Co wliczyć do kosztu jednej kawy
- Kawa: dawka w gramach razy cena za gram. Do dawki dolicz straty: kawę zużytą na ustawianie młynka rano i wylane, nieudane espresso.
- Mleko: ilość w mililitrach razy cena za mililitr. Tu straty bywają największe: mleko wylewane z dzbanka po każdym napoju.
- Naczynie na wynos: kubek, pokrywka, opaska, mieszadełko. Przy kawie na miejscu tego kosztu nie ma, ale jest zmywanie.
- Dodatki: syropy, cukier, kakao, napoje roślinne, które zwykle są droższe od mleka krowiego.
Food cost nie obejmuje pracy baristy, czynszu, prądu, amortyzacji sprzętu ani serwisu. Te koszty liczy się osobno, a cenę w karcie ustala tak, żeby pokryła wszystkie razem i zostawiła zysk[3].
Kalkulator kosztu kawy
Wartości startowe są przykładowe. Wpisz ceny ze swoich faktur.
0 zł
Przykład krok po kroku
Policzmy latte na wynos przy cenach z kalkulatora (to tylko przykład, twoje ceny będą inne):
- Kawa: 90 zł za kg to 0,09 zł za gram. 18 g × 0,09 zł = 1,62 zł.
- Mleko: 4,20 zł za litr to 0,0042 zł za ml. 200 ml + 10 procent strat = 220 ml × 0,0042 zł = 0,92 zł.
- Kubek, pokrywka i opaska: 0,60 zł.
- Razem: ok. 3,14 zł kosztu surowca.
- Cena: 16 zł brutto przy VAT 8 procent to ok. 14,81 zł netto. Food cost = 3,14 ÷ 14,81 = ok. 21 procent.
Ten sam schemat liczenia, z kubkiem, pokrywką, mlekiem, syropem i espresso, pokazują poradniki dla kawiarni[4].
Jaki food cost jest dobry?
Dla napojów w kawiarniach często podaje się cel 15–25 procent na pozycję[2]. Dla całej gastronomii typowy zakres to 25–40 procent, a wiele restauracji celuje w ok. 30 procent[3]. Kawa jest jedną z najbardziej dochodowych pozycji w karcie: koszt surowca latte bywa nawet poniżej 10 procent ceny[3]. To, że food cost kawy jest niski, nie znaczy jednak, że kawiarnia łatwo zarabia. Większą część ceny pochłaniają praca, czynsz i pozostałe koszty.
Jak poprawić marżę bez obniżania jakości
- Waż dawki. Gram kawy więcej w każdym espresso to przy 300 kawach dziennie ok. 9 kg kawy miesięcznie.
- Nalewaj mleka tyle, ile trzeba. Dzbanki w rozmiarze napoju i znaczniki poziomu ograniczają wylewanie mleka.
- Ogranicz kawę zużytą na kalibrację. Młynek, który sam koryguje mielenie, jak Dalla Corte z systemem GCS, zmniejsza liczbę próbnych ekstrakcji.
- Wyceniaj dodatki osobno. Napój roślinny, dodatkowe espresso i syrop powinny mieć własną cenę.
- Licz regularnie. Ceny kawy i mleka się zmieniają. Przeliczaj kartę przynajmniej raz na kwartał.

Sprzęt a koszty
Sprzęt nie wchodzi do food costu, ale ma na niego wpływ. Waga przy grupie i powtarzalna receptura ograniczają straty kawy. Niezależne bojlery w ekspresach Dalla Corte pozwalają wyłączać nieużywane grupy poza szczytem, co obniża rachunki za prąd. Ile grup potrzebuje lokal, policzysz w artykule Ekspres jedno-, dwu- czy trzygrupowy?
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje zrobienie jednej kawy w kawiarni?
Zależy od cen kawy i mleka. Przy przykładowych cenach (kawa 90 zł/kg, 18 g, mleko 4,20 zł/l, kubek na wynos) latte kosztuje ok. 3 zł surowca. Policz to na swoich cenach w kalkulatorze.
Jak obliczyć food cost?
Koszt surowca jednej porcji podziel przez cenę sprzedaży netto i pomnóż przez 100. Wynik to food cost w procentach.
Jaki food cost powinna mieć kawa?
W kawiarniach dla napojów często przyjmuje się cel 15–25 procent ceny netto. Kawa z mlekiem może mieć food cost niższy niż wiele dań.
Czy food cost obejmuje pracę baristy?
Nie. Food cost to tylko koszt surowca i opakowań. Praca, czynsz, media i sprzęt to osobne koszty, które cena w karcie też musi pokryć.
Źródła
- „How To Price Coffee Shop Menu”, UpMenu: upmenu.com
- „How to Make a Coffee Shop Menu Pricing Strategy”, Toast: toasttab.com
- „Menu Pricing: How to Calculate Food Cost Percentage”, TouchBistro: touchbistro.com
- „The Latte Example: Figuring Out Your Food Costs”, Espresso Services: espresso-services.com
