W skrócie: do espresso potrzebny jest młynek żarnowy, bo nożowy tnie kawę nierówno. Płaskie żarna dają zwykle bardziej jednolite mielenie i są droższe, stożkowe mniej się grzeją i zatrzymują mniej kawy w środku. Żarna stalowe są ostrzejsze i odporne na uderzenia, ceramiczne twarde, ale kruche. Espresso mieli się bardzo drobno, ok. 180–380 mikronów, więc liczy się precyzyjna regulacja.
Młynek to najczęściej niedoceniany element domowego i kawiarnianego baru. Ludzie wydają tysiące na ekspres, a kawę mielą w tanim młynku albo kupują już zmieloną. Tymczasem to młynek decyduje, czy espresso da się w ogóle dobrze ustawić. W tym artykule wyjaśniam, czym różnią się rodzaje młynków i żaren oraz na co patrzeć przy zakupie.
Młynek żarnowy czy nożowy?
Młynek nożowy działa jak mikser: obracające się ostrze tnie ziarna na kawałki o bardzo różnej wielkości. Młynek żarnowy miele kawę naciskiem, przepuszczając ją między dwoma żarnami. Dzięki temu powstaje mniej najdrobniejszych frakcji (tzw. pyłu) niż w młynku nożowym[1]. Nierówne mielenie powoduje nierówną ekstrakcję i mętny smak[1]. Do espresso nadaje się wyłącznie młynek żarnowy.
Skala mielenia: od kawy po turecku do french pressa
Każda metoda parzenia potrzebuje innej grubości mielenia. Im krótszy kontakt kawy z wodą, tym drobniej trzeba mielić. Wielkość cząstek mierzy się w mikronach (tysięcznych częściach milimetra).
Jak drobno zmielić kawę?
Przesuń suwak albo kliknij metodę. Zakresy w mikronach według źródła [3].
180–380 µm
Te zakresy to punkt startu. Ostatecznie ustawienie dobiera się na smak: jeśli kawa jest kwaśna i przelewa się za szybko, mielisz drobniej, jeśli gorzka i za wolna, grubiej[3]. Zakres dla espresso jest wąski, a różnice kilkunastu mikronów czuć w filiżance. Dlatego młynek do espresso musi mieć bardzo precyzyjną regulację. Jak ustawić recepturę, opisuję w artykule Ile gram kawy na espresso?
Żarna płaskie czy stożkowe?
Żarna płaskie to dwa pierścienie leżące jeden na drugim. Kawa jest wypychana na boki. Żarna stożkowe to stożek obracający się w pierścieniu, a kawa przesuwa się w dół, pomaga jej grawitacja[1].
| Płaskie | Stożkowe | |
|---|---|---|
| Jednorodność mielenia | zwykle bardziej jednolite | więcej drobnych frakcji |
| Smak | większa klarowność, wyraźne nuty | smaki bardziej „zlane”, pełne ciało |
| Nagrzewanie | mocniej się grzeją, potrzebują dobrej wentylacji | mniej |
| Retencja kawy | zależy od konstrukcji komory | zwykle mniejsza |
| Cena | zwykle wyższa | zwykle niższa |
Ogólnie płaskie żarna uchodzą za bardziej powtarzalne i są droższe[1]. Stożkowe dają więcej drobnych frakcji, płaskie bardziej równy rozkład cząstek[2]. Płaskie żarna mocniej się nagrzewają przy intensywnej pracy, bo potrzebują więcej mocy, ale dobrze zaprojektowany młynek z wentylacją ogranicza ten problem[1]. Retencja, czyli kawa zostająca w młynku, w płaskich żarnach zależy głównie od budowy komory i wylotu[1].
Żarna stalowe czy ceramiczne?
Żarna stalowe są ostrzejsze od ceramicznych. Ceramika jest bardzo twarda i długo trzyma kształt, ale jest krucha: kamyk, który czasem trafia się w kawie, może ją wyszczerbić[4]. Dlatego ceramiczne żarna spotyka się głównie w młynkach ręcznych i domowych, a w młynkach profesjonalnych dominuje stal, często z dodatkowymi powłokami.

Na co jeszcze patrzeć przy zakupie
- Mielenie na żądanie (on demand). Młynek mieli porcję tuż przed parzeniem. Starsze młynki z dozownikiem mielą kawę na zapas, która szybko traci aromat.
- Regulacja. Bezstopniowa albo z bardzo małymi krokami. Do espresso to konieczność.
- Retencja. Im mniej kawy zostaje w środku, tym świeższa każda porcja i mniej marnowanej kawy.
- Dozowanie. Na czas lub na wagę. Powtarzalna dawka to powtarzalne espresso.
- Wielkość żaren i obroty. Większe żarna mielą szybciej, co ma znaczenie w kawiarni.
- Serwis i części. Żarna to część eksploatacyjna. Sprawdź, czy łatwo kupić zamienne.
Jeśli zastanawiasz się, czy kupić ekspres z wbudowanym młynkiem, przeczytaj artykuł Ekspres kolbowy z młynkiem: jak dobrać młynek do ekspresu Dalla Corte
Młynki Dalla Corte
Dalla Corte produkuje młynki do espresso Max, Edge, DC One i DC Two. To młynki mielące na żądanie, z płaskimi żarnami zaprojektowanymi do espresso[5]. W połączeniu z ekspresem Dalla Corte mogą pracować w systemie GCS, który automatycznie koryguje stopień mielenia w trakcie dnia, gdy kawa zmienia się pod wpływem temperatury i wilgotności. Barista nie musi wtedy co chwilę poprawiać ustawień. Doradcy Best CS dobiorą młynek do ekspresu i liczby kaw, a każdy model możesz przetestować w showroomie.
Najczęstsze pytania
Jaki młynek do espresso?
Żarnowy, z precyzyjną regulacją, mielący na żądanie i z małą retencją. Młynki nożowe nie nadają się do espresso, bo mielą nierówno.
Płaskie czy stożkowe żarna?
Płaskie dają zwykle bardziej jednolite mielenie i większą klarowność smaku, ale są droższe i mocniej się nagrzewają. Stożkowe są tańsze, mniej się grzeją i zwykle mają mniejszą retencję.
Młynek ceramiczny czy stalowy?
Stalowe żarna są ostrzejsze i odporne na uderzenia, dlatego dominują w młynkach profesjonalnych. Ceramiczne są bardzo twarde, ale kruche, i spotyka się je głównie w młynkach ręcznych.
Jak drobno mielić kawę do espresso?
Bardzo drobno, ok. 180–380 mikronów. Dokładne ustawienie dobiera się na smak i czas ekstrakcji.
Co to jest retencja w młynku?
To kawa, która zostaje w młynku po zmieleniu porcji. Im mniejsza retencja, tym świeższa każda kolejna porcja.
Źródła
- „What’s the difference between conical & flat burr grinders?”, Perfect Daily Grind: perfectdailygrind.com
- „Deep Dive: Coffee Grinder Burrs”, Counter Culture Coffee: counterculturecoffee.com
- „Coffee grind size chart”, Not a Barista: notabarista.org oraz Honest Coffee Guide: honestcoffeeguide.com
- „Which material should your grinder burrs be made from?”, Perfect Daily Grind: perfectdailygrind.com
- Dalla Corte, młynki do espresso: dallacorte.com
